Muskus-en beverrattenbestrijding
Muskusratten en beverratten leven het liefst in een waterrijke omgeving. Zeeland is daarom een provincie waar ze het uitstekend naar hun zin hebben. Natuurlijke vijanden hebben ze bijna niet en met drie nesten per jaar planten ze zich razendsnel voort. Muskusratten, ook wel bisamratten genoemd, en beverratten zijn in tegenstelling tot de bruine of zwarte rat geen gevaar voor de volksgezondheid. Ze brengen geen ziektes over en vallen geen mensen of dieren aan. Waarom dan toch bestrijding? Omdat muskusratten en beverratten door al hun gegraaf ervoor zorgen dat sloten verstopt raken en dijken en oevers verzakken. Het herstel van die schade brengt hoge kosten met zich mee en kan daarom beter voorkomen worden door ze te bestrijden.
- Leefwijze
- Schade
- Signalement
- Niet bestrijden betekent een plaag
- Bestrijding door waterschappen
- Wie betaalt?
- Help mee bij opsporing
- Signalen muskus- en beverrat
- Meldpunten
Leefwijze
Optimale omstandigheden voor muskusratten zijn ondiepe sloten met zoet water, weinig stroming en een constant waterpeil. Toch worden ze ook gesignaleerd in gebieden waar het water brak is. In tegenstelling tot de muskusrat bouwen beverratten ook graag hun nest in bossen of op de akkers en zijn zij niet afhankelijk van een waterrijke omgeving.Het zijn beide planteneters die zich voeden met waterplanten en gras, maar ook met de cultuurgewassen op het land. Ze maken hun hol (ook wel ‘bouw’ genoemd) in de oevers. Zo’n bouw bestaat uit gangen (‘pijpen’) die uitmonden in een nestkamer, die boven de waterspiegel ligt. Daar worden de jongen geboren. De in- en uitgangen van de pijpen maken ze onder water. Dit maakt het moeilijker hun holen te vinden. Hoe langer ze er in blijven, hoe meer gangen ze graven. In de herfst of winter bouwen ze winterhutten van riet en soortgelijke planten, die wel anderhalve meter hoog kunnen zijn.
Schade
Muskusratten en beverratten ondermijnen hun gegraaf, dat wel tien meter landinwaarts kan gaan, oevers van sloten, kanalen en kreken. Deze oevers verzakken en kalven af, waardoor landbouwvoertuigen en vee kunnen wegzakken. Sloten (en vaak ook de verbindingsbuizen daartussen) raken verstopt door de inzakkende grond zodat ze niet meer goed afwateren. Ook plattelandswegen vertonen verzakkingen doordat de dieren hun pijpen onder de weg graven. Tegen de zware Zeeuwse zeedijken zijn de muskusratten en beverratten niet opgewassen. Wel ondermijnen ze de binnendijken die als extra beveiliging bij overstromingsgevaar dienen. Behalve materiële schade veroorzaken ze dus ook verlies aan veiligheid.Signalement
De muskusrat en beverrat zijn geen inheemse dieren. De muskusrat komt oorspronkelijk uit Alaska en is aan het begin van deze eeuw in Europa ingevoerd om zijn dikke bontvacht, die op de rug donkerbruin en op de buik licht van kleur is. Opvallend is zijn staart. Die is ongeveer 25 centimeter lang, zwart van kleur en onbehaard. Totale lengte van het volwassen dier is 60 centimeter, gewicht 1,5 kilogram. Tussen de tenen van zijn achterpoten zitten zwemborstels, waardoor hij een goede zwemmer is.
De beverrat (ca. 50 centimeter en een staart van 40 centimeter) is een stuk groter dan de muskusrat. Het uit Zuid-Amerika afkomstige dier heeft grote tanden, is grijs-bruin, bruin of zwart van kleur en weegt zo’n 6,5 kilogram. Ook de beverrat heeft tussen de tenen van zijn grote achterpoten zwemborstels zitten. De beverrat is een uitstekende zwemmer, maar beweegt zich net zo gemakkelijk over akkers en door bossen.
Niet bestrijden betekent een plaagMuskusratten en beverratten zijn bijzonder vruchtbaar: drie keer per jaar krijgt een ouderpaar gemiddeld zes jongen, terwijl de wijfjes die in het voorjaar zijn geboren al in het najaar een nest kunnen krijgen. Zonder bestrijding zijn er elk jaar al gauw acht tot tien keer zoveel muskus- en beverratten als het vorige jaar. Op de bunzing na heeft de muskusrat in Zeeland geen natuurlijke vijanden. Daarnaast zijn muskusraten echte migranten: tweemaal per jaar trekken ze naar nieuwe vestigingsplaatsen. Zo komen er steeds meer probleemgebieden.
Bestrijding door waterschappen
Omdat de muskusrat en de beverrat uitheemse dieren zijn, mag er volgens de Flora- en Faunawet op gejaagd worden. Op basis van deze wet hebben muskusrattenbestrijders overal toegang om hun werk te kunnen doen. De bestrijding van de muskusrat en beverrat in Zeeland is de taak van de waterschappen. Dat is geregeld in de ‘Gemeenschappelijke regeling muskusrattenbestrijding Zeeuwse waterschappen’. Toezicht op de toepassing ervan is in handen van een gemeenschappelijk orgaan, waarin bestuurders van de waterschappen Zeeuwse Eilanden en Zeeuws-Vlaanderen zitten. Het team dat met de daadwerkelijke muskusrattenbestrijding is belast, bestaat uit achttien personen. Van hen werken negen bestrijders in Zeeuws-Vlaanderen. Het hoofdkantoor van waterschap Zeeuwse Eilanden in Middelburg is het centrale punt van waaruit de bestrijding in heel Zeeland plaatsvindt.Wie betaalt?
Zowel het Rijk als de provincie betalen mee aan de muskusrattenbestrijding in Zeeland. Het ontbrekende deel komt uit de waterschapsbelastingen, die de burger betaalt. De kosten van het Euregio-project langs de Belgisch-Nederlandse grens worden voor de helft door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling betaald.
Help mee bij opsporing
Het team muskusrattenbestrijders speurt dagelijks langs sloten en dijken naar muskusratten en beverratten. Hun succes is echter mede afhankelijk van de meldingen die binnenkomen van de inwoners van Zeeland. Wie een muskusrat of beverrat ziet of zijn aanwezigheid vermoedt kan helpen bij de bestrijding door dit te melden bij het waterschap. De aanwezigheid van, of het vermoeden daarvan, zwarte of bruine ratten dient te worden gemeld bij het gemeentehuis.
Signalen muskus- en beverrat
Meldpunten
- muskus- en beverratten: waterschap Zeeuwse Eilanden (0118-621000) of vul het meldingsformulier in.
- zwarte en bruine rat: bel uw gemeente.
